۱۳۹۷-۰۵-۲۰ بدون نظر

قدرت تصاویر متحرک

ویدیوگرام‌های یک انقلاب | هارون فاروکی و آندری اوژیکا

مکسنس واَزو  | ترجمه: آنیشا اسدالهی، حنا رحیمی

در ۱۷دسامبر ۲۰۱۰، محمد بوعزیزی، میوه فروش  دوره‌گرد ۲۶ساله، در مقابل دفتر مرکزی استان سیدی بوزید خود را به آتش می‌کشد. این خودکشی حس تنفر را میان اهالی استان سیدی بوزید – منطقه‌ی روستایی و فقیرنشین- برمی‌انگیزد. تنفر مانند شعله‌های آتش به همسایگی القصرین و همینطور به کل آن استان کشیده می‌شود و بعد از آن به جنوب تونس و در نهایت به شهر پایتخت- تونس- می‌رسد. اینچنین شد که انقلاب تونس طغیان کرد. همین بی‌عدالتی به تنهایی آغازگر بهار عربی شد.

تقریباً بیست سال قبل از آن، در ۱۷مارس ۱۹۸۹، شش تن از اعضای رسمی حزب کمونیست رومانی در نامه‌ای سرگشاده، علناً سیاست اقتصادی نیکولا چائوشسکو را مورد انتقاد قرار می‌دهند. در آن زمان چائوشسکو با انتخاب مجدد به عنوان رئیس جمهور فاصله‌ی چندانی نداشت. با این حال در ۱۶ مارس، در تیمی‌سوآرا اعتراضی خودجوش علیه تصمیم سکوریتاته (سازمان اطلاعاتی و امنیتی و پلیس مخفی دولت سوسیالیستی رومانی) مبنی بر اخراج لازلو از کشور، کشیش پروتستان و عضو جامعه مجارستانی در رومانی، به وقوع پیوست. این رویداد با حکایتی مشابه تونس، به انقلاب رومانی و سقوط چائوشسکو منجر شد.

در اواخر دسامبر سال  ۱۹۸۹، در حالی که مردم رومانی علیه رژیم دیکتاتوری چائوشسکو شورش می‌کنند، صدها روزنامه نگار، فیلم بردار و فیلمساز غیرحرفه‌ای، رویدادهای انقلابی را که از طریق پوشش رسانه‌ای گل کرده بودند، ضبط می‌کنند. هارون فاروکی و آندرِی اوژیکا این قطعه-فیلم‌ها را برای ساخت ویدیوگرام‌های یک انقلاب به تصویر می‌کشند.

تاریخ براساس منابع نوشته می‌شود. هارون فاروکی و آندری اوژیکا خوراک اندیشیدن به نوع دیگری از تاریخ‌نگاری را فراهم می‌آورند؛ یعنی ضبط وقایع به واسطه‌ی تصاویر. این دو کارگردان حقایق مفروض و باورهای عمومی را، هم در مورد انقلاب و هم تاریخ نگاری، به چالش می‌کشند. چالشی که با گزارشِ صوتی وقایع، بینشی از صحنه‌هایی که مخاطب شاهد آن است در اختیار می‌گذارد.

در صحنه‌ی آغازین ویدیوگرام‌های یک انقلاب، سکانسی طولانی از دو ساختمان در وسط حومه‌ی شهر بخارست به تصویر کشیده می‌شود. هزاران صدا روی هم می‌افتند. هارون فاروکی و آندری اوژیکا برای جلب توجه بینندگان به پیش‌زمینه روایتی صداگذاری‌شده را اضافه می‌کنند. با اینکه این تصویر نورپردازی زیاد و بدی دارد، اما با کمی دشواری هنوز هم می‌تواند قابل دریافت باشد، توده‌ی بزرگی از معترضین سر به سوی کمیته‌ی مرکزی می‌گذارند. هارون فاروکی و آندری اوژیکا واژه‌ی «معترضین» را به کار گرفته‌اند، و فقط در این لحظه مهم است که مخاطب به‌راستی صحنه‌ای را که مشاهده می‌کند، درک می‌کند.

هارون فاروکی و آندری اوژیکا با استفاده از منابع مختلف ویدئویی، سخنرانی چائوشسکو را در برابر کمیته‌ی مرکزی  بازسازی کردند. این دو فیلمساز مشابه سرج ویاله در«آرشیو اسرار»، تصاویر متحرک را درهم ریختند تا درک بهتری از وضعیت تصاویر ثبت‌ شده ممکن شود. سخنرانی چائوشسکو با استفاده از آرشیو رسمی تلویزیون رمانی بازسازی شده‌ است.

ناگهان دوربین شروع به لرزش می‌کند و صدای معترضین در حالی که تمام صحنه را در برگرفته، صدای سخنرانی دیکتاتور را به گند می‌کشد. پخش تلویزیونی متوقف می‌شود. چند لحظه بعد سخنرانی ادامه می‌یابد. دوربین به سمت آسمان کج می‌شود.

هارون فاروکی و آندره اوژیکا با استفاده از تصاویر ویدیوییِ غیرحرفه‌ای که در لحظه ثبت شده‌اند، صحنه‌های موثقی را که توسط حزب سانسور شده بود، آشکار می‌کنند. آن‌ها با استفاده از تقسیم صفحه‌ی نمایش، فیلم‌های ویدیویی غیرحرفه‌ای را در کنار تصاویر تلویزیون رسمی قرار دادند و با استفاده از تصاویر یک رویداد اساساً تاریخی، دریافت بصری از واقعیت را مورد تردید قرار دادند.

«پیشنهاد یعنی خلق ، توصیف یعنی نابودی » ، رابرت دواَزنو.

خطرموجود در تصاویر متحرک در توجه بی‎واسطه‌ای که چشمان انسان را تحریک می‌کند نهفته است. تصاویرگرفته شده از انقلاب رومانی اهمیت تاریخی زیادی دارد.

اگر تماشاچی به تنهایی در برابر آرشیو رسمی تلویزیون قرار می‌گرفت، ممکن بود در دام شکلی از تبلیغات سیاسی(propaganda) سینمایی و تصاویر متحرکش بیافتد.

هارون فاروکی و آندری اوژیکا این حیله‌‌گری را با تکثیرمنابع مختلف فیلم‌های ویدیویی واسازی می‌کنند. فیلم ویدئوگرام‌های یک انقلاب ساخته‌ی تدوین‌گری است که نویسنده‌ی آن رویدادهای انقلاب رومانی را برای درک قدرت موجود در پس تصاویر متحرک وچگونگی بهره‌بری از آن تصاویر برای حفظ قدرت موشکافی می‌کند.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *